İçindekilerYeni bir yavru kedi eve geldiğinde ilk sorulardan biri "aşıları ne zaman yapılacak?" oluyor. Cevap tek bir tabloya sığmıyor, çünkü yavrunun annesinden aldığı bağışıklık, sağlık durumu, yaşadığı ortam ve daha önce yapılmış aşılar takvimi değiştiriyor. Aşağıda genel kabul gören aralıkları ve her aşının ne işe yaradığını anlattık. Kesin plan, kedinizi muayene eden hekime ait.
Kedilere hangi aşılar yapılır?
Kedilerde aşılar iki gruba ayrılır. Çekirdek aşılar hemen her kedi için önerilir ve karma aşıyla kuduz aşısından oluşur. İsteğe bağlı aşılar kedinin yaşam biçimine göre eklenir; lösemi (FeLV) aşısı bu gruptadır.
Karma aşı, kedilerde ciddi seyredebilen birkaç viral hastalığa karşı birlikte koruma sağlar. Genellikle kedi nezlesi etkenleri ile kedi panlökopenisi (kedi bağırsak hastalığı olarak da bilinir) bu aşının kapsamındadır. Kapsam kullanılan aşıya göre değişebilir, o yüzden hekiminize hangi etkenlere karşı korunduğunu sorabilirsiniz.
Yavru kedilerde aşı takvimi nasıl işler?
Yavru kediler doğumdan sonra anne sütüyle bir miktar bağışıklık alır. Bu koruma zamanla azalır, ama ne kadar sürdüğü yavruya göre değişir. Aşı çok erken yapılırsa anneden gelen antikorlar aşının etkisini bastırabilir. Bu yüzden yavrularda aşı tek doz değil, birkaç hafta arayla tekrarlanan bir seri olarak uygulanır.
Genel kabule göre karma aşıya yavruluğun ilk haftalarında başlanır ve doz serisi yavru birkaç aylık olana kadar belli aralıklarla tekrarlanır. Amaç, yavrunun bağışıklığı tam oturana kadar korumayı sürdürmek. Kaç doz yapılacağı ve doz aralıkları, yavrunun yaşına ve sağlık durumuna göre hekim tarafından belirlenir. Bu yazıdaki aralıkları kesin hafta olarak değil, yaklaşık çerçeve olarak okuyun.
Aşıdan önce yavrunun muayene edilmesi gerekir. Hasta, ateşli ya da iç paraziti yoğun bir yavruya aşı yapmak istenen korumayı vermeyebilir.
Kuduz aşısı ne zaman yapılır?
Kuduz aşısı yavruluk serisinden ayrı düşünülür. İlk doz genellikle birkaç aylıkken yapılır, sonra düzenli olarak tekrarlanır. Türkiye'de sahipli kedi ve köpeklerde kuduz aşısı zorunludur. Aşının yaşı, tekrar aralığı ve yan etkileri için ayrı yazımıza bakabilirsiniz: kuduz aşısı.
Lösemi (FeLV) aşısı herkese gerekli mi?
Kedi lösemisi virüsü, kediler arasında yakın temasla, tükürük ve bakım sırasında bulaşabilir. Bu yüzden risk özellikle dışarı çıkan, başka kedilerle temas eden ya da çok kedili evlerde yaşayan kedilerde artar. Evden çıkmayan ve tek yaşayan bir kedide risk daha düşüktür.
Lösemi aşısı her kedi için otomatik yapılan bir aşı değildir. Yavruluk döneminde yaşam biçimine bakılarak karar verilir. Aşıdan önce kedinin virüsü taşıyıp taşımadığını anlamak için test yapılması gündeme gelebilir, çünkü zaten enfekte olan kedide aşının bir faydası olmaz. Hangi kedide gerektiğini hekim sizinle konuşarak belirler.
Yetişkin kedilerde aşı tekrarı nasıl yapılır?
Yavruluk serisi tamamlandıktan sonra bir hatırlatma dozu yapılır. Sonraki dönemde karma aşının ne sıklıkla tekrarlanacağı kullanılan aşıya ve kedinin riskine göre değişir. Kimi kedide yıllık, kimi kedide daha uzun aralıklar uygun olabilir. Kuduz aşısı ise Türkiye'de her yıl yenilenir.
Aşı geçmişini bilmediğiniz yetişkin bir kediyi sahiplendiyseniz önce muayene yapılır. Hekim durumu görüp ilk doz mu, seri mi gerektiğine karar verir.
Aşı öncesi ve sonrası nelere dikkat etmeli?
Aşıdan önce kedinin sağlıklı, iştahlı ve ateşsiz olması gerekir. İç parazit uygulaması genellikle aşıdan önce planlanır; bu konuyu kedilerde iç ve dış parazit yazımızda ele aldık.
Aşıdan sonra bir iki gün hafif halsizlik, iştah azalması ya da enjeksiyon yerinde hassasiyet görülebilir ve çoğunlukla kendiliğinden geçer. Yüzde şişme, kusma, ishal, nefes almada zorlanma ya da bayılma görürseniz beklemeden kliniği arayın. Enjeksiyon yerinde geçmeyen ya da büyüyen bir sertlik de muayene gerektirir.
Aşı karnesini saklayın. Pansiyon, yolculuk ve yeni bir klinik için gerekli olacaktır.
Aşı takvimini aksatırsam ne olur?
Randevuyu kaçırdıysanız endişelenmeyin. Aşı gecikmişse hekim kedinin yaşına ve önceki aşı geçmişine bakarak devam mı edileceğine, yoksa seriye yeniden mi başlanacağına karar verir. Gecikmeyi saklamayın, kliniğe açıkça anlatın. Aşı karnesi kaybolduysa yine de gelin; kayıtlarınız klinik sisteminde duruyorsa oradan bakılabilir.
Yeni sahiplendiğim kedide aşı için ilk adım ne olmalı?
Sokaktan ya da barınaktan sahiplendiğiniz kedi için ilk adım genel muayene olmalı. Hekim yaşını tahmin eder, kilosuna ve genel durumuna bakar, iç ve dış parazit durumunu değerlendirir. Gerekirse virüs testleri de gündeme gelir. Ardından aşı planı çıkarılır. Evde başka kediler varsa yeni gelen kediyi muayene olana kadar onlardan ayrı tutmak bulaşıcı hastalıkların yayılmasını önlemeye yardımcı olur. Aşı geçmişi bilinmiyorsa "büyük ihtimalle yapılmıştır" diye varsaymayın, hekime bilinmediğini söyleyin.
Adana'da kedi aşısı
Heypati Veteriner Kliniği'nde yavru ve yetişkin kediler için aşı planını önce muayene yaparak çıkarıyoruz. Karma aşıyı, kuduzu ve gerekiyorsa lösemi aşısını kedinizin yaşına ve yaşam biçimine göre planlıyor, parazit uygulamasıyla birlikte tek takvimde topluyoruz. Kliniğimiz 7 gün 24 saat açık. Ayrıntılar aşılama sayfamızda, sorularınız için bize ulaşabilirsiniz. Ücretler Veteriner Hekimleri Odası'nın belirlediği tarife çerçevesinde uygulanır.
Sıkça sorulan sorular
Yavru kedi kaç haftalıkken aşılanır?
Karma aşıya genellikle yavruluğun ilk haftalarında başlanır ve doz serisi birkaç ay boyunca tekrarlanır. Kesin hafta ve doz sayısını yavruyu muayene eden hekim belirler.
Kedilere hangi aşılar yapılır?
Çekirdek aşılar karma aşı ve kuduz aşısıdır. Lösemi (FeLV) aşısı, kedinin yaşam biçimine göre eklenen isteğe bağlı bir aşıdır.
Ev kedisine aşı yapılmalı mı?
Evet. Kuduz aşısı zaten zorunludur. Karma aşı da ev kedileri için önerilir, çünkü etkenler ayakkabı ve kıyafetle eve taşınabilir. Lösemi aşısı için risk durumuna bakılır.
Kedi aşısı her yıl tekrarlanır mı?
Kuduz aşısı Türkiye'de her yıl yenilenir. Karma aşının tekrar aralığı kullanılan aşıya ve kedinin riskine göre hekim tarafından belirlenir.
Aşıdan sonra kedim halsiz olursa ne yapmalıyım?
Bir iki gün süren hafif halsizlik görülebilir. Yüzde şişme, kusma, nefes darlığı ya da halsizliğin uzaması durumunda hemen veteriner kliniğine başvurun.
