İçindekilerFIP, kedi sahiplerini en çok korkutan hastalıklardan biri. Adı sık duyuluyor ama ne olduğu, nasıl anlaşıldığı ve neden zor bir hastalık olduğu çoğu zaman net değil. Bu yazıda FIP'in ne olduğunu, ıslak ve kuru formlarının belirtilerini, tanının neden güç olduğunu ve tedavi seçenekleri konusunda hekimle neler konuşmanız gerektiğini anlattık. Bir kedide FIP şüphesi varsa kesin değerlendirmeyi yalnızca muayene eden hekim yapabilir.
FIP nedir?
FIP, kısaca kedi bulaşıcı peritonit demektir. Kedi koronavirüsünün mutasyona uğramış şekliyle ortaya çıkan, vücudun birçok bölümünü etkileyebilen ciddi bir hastalıktır.
Kedi koronavirüsü kedilerde çok yaygındır. Çoğu kedi bu virüsü taşıyabilir ve hafif bir bağırsak belirtisi dışında hiçbir sorun yaşamaz. Virüsün bir kısmının kedinin vücudunda değişikliğe uğrayıp hastalığa yol açtığı düşünülür. Yani koronavirüs taşıyan her kedi FIP olmaz, hastalık görece az sayıda kedide gelişir. Bu virüs insanlardaki COVID-19 ile aynı değildir; kedi koronavirüsü hakkında genel bilgi için kedilerde corona virüsü yazımıza bakabilirsiniz.
Hastalık yavru ve genç kedilerde daha sık görülür, ama her yaştaki kedide ortaya çıkabilir. Çok kedili ortamlarda, barınaklarda ve stres altındaki kedilerde risk daha yüksek kabul edilir.
FIP'in ıslak ve kuru formu nedir?
FIP genellikle iki ana şekilde anlatılır. Ayrım pratik ama kesin değil, iki form arasında geçişler olabilir.
Islak form, karın ya da göğüs boşluğunda sıvı birikmesiyle kendini gösterir. Karın şişer, kedi kilo almış gibi görünür ama aslında sıvı toplanmıştır. Göğüste sıvı birikirse nefes almak zorlaşır.
Kuru form, sıvı birikimi olmadan organlarda iltihaplı odaklar şeklinde ilerler. Gözler, beyin ve sinir sistemi, böbrek, karaciğer gibi organlar etkilenebilir. Belirtiler etkilenen organa göre çok farklı olabilir.
Kedilerde FIP belirtileri neler?
Hastalığın tek bir belirgin belirtisi yok. Şunlara dikkat edin:
- tedaviye yanıt vermeyen, gelip giden ateş
- iştahsızlık ve kilo kaybı
- halsizlik, uyuklama
- şişmiş karın ya da nefes alma güçlüğü (ıslak form)
- gözde renk değişikliği, bulanıklık ya da görme sorunları
- yürüyüşte dengesizlik, nöbet, davranış değişikliği
- sarılık, yani göz akı ya da diş etlerinde sararma
- tüyün bakımsızlaşması, yavrularda büyüme geriliği
Bu belirtilerin hepsi başka hastalıklarda da görülebilir. Listeye bakıp kendi kendinize "FIP'tir" ya da "FIP değildir" demeyin.
FIP tanısı neden zordur?
Tanı, FIP'in en zor yanlarından biridir. Tek bir test her kedide kesin cevap vermez. Hekim genellikle birkaç bilgiyi bir araya getirir: kedinin yaşı, yaşam ortamı, belirtiler, fizik muayene bulguları, kan tahlili sonuçları, görüntüleme ve varsa karın ya da göğüs sıvısının incelenmesi.
Koronavirüs antikor testi tek başına tanı koydurmaz, çünkü birçok sağlıklı kedide de pozitif çıkabilir. Pozitif sonuç, kedinin virüsle karşılaştığını gösterir, FIP olduğunu göstermez. Bu yüzden testlerin sonucu mutlaka hekim tarafından kedinin tüm tablosuyla birlikte yorumlanır.
Kimi zaman tanıya ulaşmak için ek incelemeler gerekir ve süreç zaman alabilir. İnternetteki bilgilere ya da başka bir kedinin sonucuna bakarak karar vermek yanıltıcı olur.
FIP tedavi edilebilir mi?
Geçmişte FIP kesin ölümcül kabul edilirdi. Son yıllarda tedavi seçenekleri konusunda gelişmeler oldu ve bazı kedilerde olumlu sonuçlar bildiriliyor. Ancak hangi tedavinin uygun olduğu, yasal durumu, ulaşılabilirliği, kedinin hastalık formu ve genel durumu değişkendir. Bunların hepsini hekimle konuşun.
İnternette ve sosyal medyada çok sayıda ürün ve yöntem dolaşıyor. Bunların bir kısmının kaynağı, içeriği ve güvenilirliği belirsiz. Kontrolsüz yoldan temin edilen bir ilaç, kediye zarar verebilir ve tedaviyi geciktirebilir. Hekiminizle tedavi seçeneklerini, riskleri, takip sürecini ve beklentileri açıkça konuşun. Buradaki genel bilgiyi, kedinize özel bir tedavi önerisi olarak okumayın.
Bir kedi FIP'ten nasıl korunur?
Kesin bir korunma yöntemi yok. Yine de riski azaltabilecek genel önlemler var: kum kaplarını temiz tutmak, kalabalık ve stresli ortamlardan kaçınmak, yeni gelen kediyi ayırıp sağlık kontrolünden geçirmek, aşı ve parazit takibini düzenli yaptırmak, dengeli beslenmek ve stresi azaltmak.
Düzenli veteriner kontrolü, kedideki küçük değişiklikleri erken fark etmenizi sağlar. Kilo kaybı, tekrarlayan ateş ya da iştah değişikliği gibi belirtileri "geçer" diye beklemek yerine kontrol ettirin. Yıllık bir check-up bu açıdan yararlıdır.
FIP şüphesinde ne yapmalı?
Kedinizde uzun süren ateş, açıklanamayan kilo kaybı, karın şişliği, nefes darlığı, göz ya da sinir sistemi belirtisi varsa gecikmeden muayeneye getirin. Belirtilerin ne zaman başladığını, kedinin yaşam ortamını, kaç kedi ile yaşadığını ve daha önceki hastalık geçmişini hekime anlatmak işe yarar. Bir fotoğraf ya da kısa video çekmeniz de faydalı olabilir. Başka bir kediyle yaşıyorsanız hastalığın bulaşmasıyla ilgili endişelerinizi hekimle konuşun.
FIP olan kediyle yaşayan sahipler ne yapmalı?
Tanı alan bir kediyle yaşıyorsanız ilk işiniz hekimden kedinin hastalık formunu, takip programını ve evdeki diğer kedileri nasıl koruyacağınızı öğrenmek. Kedinin sakin bir ortamda tutulması, iştahının ve kilosunun izlenmesi, ilaç ve kontrol saatlerine uyulması önem taşır. Süreç uzun ve yorucu olabilir. Kaygılarınızı hekimle açıkça konuşun. İnternetteki gruplardan gelen öneriler hekimin planının yerini tutmaz.
Adana'da kedi FIP şüphesi için muayene
Heypati Veteriner Kliniği 7 gün 24 saat açık. Kedinizde FIP'i düşündüren belirtiler varsa muayene, tahlil ve görüntüleme gerektiren inceleme sürecini birlikte planlıyoruz. Genel sağlık taraması için check-up sayfamıza göz atabilir, sorularınız için bize ulaşabilirsiniz. Ücretler Veteriner Hekimleri Odası'nın belirlediği tarife çerçevesinde uygulanır.
Sıkça sorulan sorular
Kedi FIP nedir?
Kedi koronavirüsünün değişime uğramış şekliyle ortaya çıkan, birçok organı etkileyebilen ciddi bir hastalıktır. Koronavirüs taşıyan her kedi FIP olmaz.
Kedilerde FIP belirtileri nelerdir?
Gelip giden ateş, iştahsızlık, kilo kaybı, halsizlik ve ıslak formda karın şişliği ya da nefes darlığı görülebilir. Kuru formda göz ve sinir sistemi belirtileri öne çıkabilir. Belirtiler başka hastalıklarda da görüleceği için muayene gerekir.
FIP tanısı nasıl konur?
Tek bir test yeterli olmaz. Hekim yaş, belirtiler, muayene bulguları, kan tahlili, görüntüleme ve varsa sıvı incelemesini birlikte değerlendirir.
Kedi FIP tedavi edilebilir mi?
Son yıllarda tedavi seçenekleri konusunda gelişmeler var. Hangisinin uygun olduğu kedinin durumuna bağlı olduğu için hekimle konuşulmalıdır. Kontrolsüz yoldan ilaç temin etmeyin.
FIP diğer kedilere ve insanlara bulaşır mı?
Hastalığa yol açan değişmiş virüsün doğrudan bulaştığı net değildir; asıl yayılan kedi koronavirüsüdür. İnsanlara geçmediği kabul edilir. Evde birden fazla kedi varsa hijyen ve ayrı yaşam alanı konusunda hekime danışın.
