Kedilerde Mantar: Belirtileri, Tedavisi ve İnsana Bulaşır mı?

Kedinizin tüyünde yuvarlak, tüyü dökülmüş bir bölge fark ettiyseniz ilk akla gelen şeylerden biri mantardır. Çoğu zaman da haklı çıkar, ama aynı görüntüyü alerji, parazit ya da bakteriyel enfeksiyon da verebilir. Bu yazıda kedilerde mantarın nasıl bulaştığını, neye benzediğini, muayenede neler yapıldığını ve evde nelere dikkat etmeniz gerektiğini anlattık.

Kedilerde mantar nedir, nasıl bulaşır?

Kedilerde "mantar" dendiğinde çoğunlukla deri, tüy ve tırnağı tutan bir mantar enfeksiyonu kastedilir. Halk arasında bazen bu hastalığa "ringworm" ya da "yuvarlak kurdu" da denir, ama bir kurtla ilgisi yok.

Bulaşma iki yoldan olur. Birincisi enfekte bir hayvanla doğrudan temas. İkincisi enfekte kedinin döktüğü tüylerle ya da pullarla ortama bulaşan sporlar. Yatak, battaniye, tarak, taşıma çantası ve halı gibi yüzeylerde sporlar uzun süre canlı kalabilir. Bu yüzden evde tek bir kedi hasta olsa bile ortam da tedavinin bir parçası olur.

Yavru kediler, yaşlı kediler, uzun tüylü ırklar ve bağışıklığı zayıf kediler daha kolay yakalanır. Kalabalık ortamlarda, barınaklarda ve sokaktan yeni sahiplenilmiş kedilerde görülme olasılığı artar.

Belirtiler: tüy dökülen yuvarlak bölgeler, kepek, kaşıntı

En tipik bulgu, genellikle yüzde, kulak çevresinde, ön bacaklarda ya da kuyrukta ortaya çıkan, tüyü dökülmüş yuvarlak ya da düzensiz alanlardır. Bu alanlarda şunlar görülebilir:

• deride kepeklenme, pul pul dökülme
• kızarıklık ya da kabuklanma
• kırık, kısa kalmış tüyler
• hafif ya da belirgin kaşıntı
• tırnak diplerinde kalınlaşma ya da kırılma

Her kedide aynı şekilde seyretmez. Bazı kediler hiç kaşınmaz, bazılarında lezyon çok küçüktür. Hiçbir belirti göstermeden mantarı taşıyan, evdeki diğer hayvanlara ve insanlara bulaştıran kediler de vardır.

Kulak mantarı ve mantar dışı kulak sorunları nasıl ayrılır?

"Kedimin kulağında mantar var" cümlesi çok sık duyulur, ama kulak kirinin arkasındaki neden çoğunlukla mantar çıkmaz. Koyu, kahve renkli ve kuru kulak kiri sıklıkla kulak uyuzu, yani küçük bir parazitle ilgilidir. Kötü kokulu, nemli ve sarımsı akıntı bakteri ya da maya enfeksiyonuna işaret edebilir. Alerjiler de kulakta kızarıklık ve kaşıntı yapar.

Kulağı gözle bakıp ayırt etmek mümkün değil. Kulak içinden alınan bir örnek mikroskopta incelenir ve neye uygun tedavi gerektiği ona göre belirlenir. Kulak zarı sağlam mı, değil mi bilmeden kulağa bir şey damlatmak ise işi zorlaştırabilir. O yüzden evdeki karışımları ya da önceki tedaviden artan damlaları kullanmayın.

Tanı: muayenede ve laboratuvarda ne yapılır?

Hekim önce kedinin deri ve tüyünü inceler, hastalık geçmişini ve evdeki diğer hayvanları sorar. Ardından duruma göre şunlar yapılabilir:

1. Karanlık odada özel bir ışıkla (Wood lambası) tüylerin taranması. Bazı mantar türlerinde tüyler yeşilimsi parlar, ama her mantar parlamaz, yani ışıkta parlamaması mantar olmadığı anlamına gelmez.
2. Kopuk tüylerin mikroskopta incelenmesi.
3. Tüy ve deri örneğinden mantar kültürü. Sonuç için genellikle birkaç haftalık bir bekleme gerekir. Mantar tanısında en güvenilir yöntemlerden biridir.

Kaşıntılı, tüyü dökülen her bölge mantar demek değildir. Muayene, aynı görünümü veren alerji, parazit ve bakteriyel enfeksiyonu ayırmak için gerekir.

Tedavi süreci ve evde ortam temizliği

Mantar enfeksiyonunun tedavisi haftalar sürebilir. Hekim, kedinin yaşına ve lezyonların yaygınlığına göre ağızdan ve deri üzerine uygulanan tedavileri birlikte planlar. İlaç ve doz seçimi kediden kediye değişir ve yanlış kullanım karaciğer gibi organlara zarar verebilir.

Evde yapılabilecekler de tedavinin ayrılmaz parçası:

• Hasta kediyi mümkünse ayrı bir odada tutun ve diğer hayvanlarla teması azaltın.
• Zemini ve kedinin vakit geçirdiği yüzeyleri sık sık süpürün ya da elektrikli süpürgeyle temizleyin. Süpürge torbasını hemen atın.
• Yatak ve battaniyeleri sıcak suyla yıkayın.
• Tarak ve fırçaları temizleyin.
• Kediye dokunduktan sonra ellerinizi sabunla yıkayın.

Kedinin tüyü iyileşmiş gibi görünse de hekimin söylediği kontrole gelmeden tedaviyi bırakmayın. Tedavi erken kesilirse mantar geri dönebilir.

Kedi mantarı insana geçer mi?

Evet, geçebilir. Kedi mantarı insanlarda ciltte, çoğunlukla kızarık ve halka biçiminde bir döküntü olarak görünür. Çocuklar, yaşlılar ve bağışıklığı zayıf kişiler daha duyarlıdır. Evde böyle bir döküntü fark ederseniz bir dermatoloji hekimine ya da aile hekiminize başvurun ve kedinizin mantar şüphesini de belirtin.

Hasta kediyi sevmeyi bırakmak gerekmez, ama dokunduktan sonra el yıkamak, kediyi yüzünüze yaklaştırmamak ve yatağa almamak bulaşma riskini azaltır. Mantarın tedavisi hem kedide hem insanda ayrı ayrı yürütülür.

Adana'da kedi mantarı için muayene

Heypati Veteriner Kliniği'nde deri ve tüy sorunları için muayeneyi, gerekli laboratuvar örneklerini ve tedavi planını birlikte yürütüyoruz. Yavru kedilerdeki deri sorunlarının genel çerçevesi için yavru kedi bakımı ve sağlık sorunları yazımıza da göz atabilirsiniz. Ayrıntılar dermatoloji sayfamızda, genel bilgi için Adana veteriner sayfamızda. Sorularınız için bize ulaşabilirsiniz. Ücretler Veteriner Hekimleri Odası'nın belirlediği tarife çerçevesinde uygulanır; bilgi için bizi arayabilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

Kedilerde mantar kendiliğinden geçer mi?

Bazı kedilerde bağışıklık sistemi enfeksiyonu zamanla kontrol altına alabilir, ama bu süre uzundur ve o sürede mantar evdeki diğer hayvanlara ve insanlara bulaşabilir. Bu yüzden muayene ve tedavi önerilir.

Kedilerde mantar nasıl anlaşılır?

Tüyü dökülmüş yuvarlak bölgeler, kepek, kabuklanma ve kaşıntı sık görülen bulgulardır. Kesin tanı için hekim muayenesi, gerektiğinde mikroskop ve mantar kültürü gerekir.

Kedi mantarı insana bulaşır mı?

Evet, bulaşabilir. İnsanda genellikle cilt üzerinde halka biçiminde kızarık bir döküntü olarak görülür. Çocuklar ve bağışıklığı zayıf kişiler daha duyarlıdır.

Kedilerde mantar için evde ilaç ya da ev yöntemi kullanılabilir mi?

Hayır. Kendi başınıza uygulanan ilaçlar ve karışımlar doğru tedavinin gecikmesine, kedinin ciltte ya da organlarda zarar görmesine yol açabilir. Tedaviyi veteriner hekim belirler.

Kedilerde kulak mantarı belirtileri nelerdir?

Kulakta kaşıntı, baş sallama, kirli ve kokulu akıntı görülebilir. Aynı belirtileri kulak uyuzu ve bakteriyel enfeksiyonlar da yapar, bu yüzden kulağın muayene edilip örnek alınması gerekir.